Ayva Tatlısına Karanfil Koymasak Olur Mu?
Evet, “Ayva tatlısına karanfil koymasak olur mu?” sorusunu sorarken hem aklımdan hem de midemden bir huzursuzluk geçiyor. Çünkü, İzmir’de yaşayan biri olarak, karanfilin ayva tatlısında kesinlikle olması gerektiğini düşünüyorum. Hem de sadece “gerekli” değil, neredeyse “zorunlu” gibi bir şey. Ama tabii ki, bunun cevabı tamamen kişisel tercihlere dayanıyor. Gelin, bu soruyu mizahi bir şekilde ve gündelik hayatla harmanlayarak inceleyelim. Belki de aslında her şey sandığımız kadar basit değil!
—
Ayva Tatlısı: Temelden Bir Efsane
Ayva tatlısı, aslında bir bakıma doğanın bize sunduğu tatlı bir mucize gibi. Yumuşacık ayvalar, şeker, gül suyu, tarçın ve tabii ki karanfil… Bu karışım, insanı yalnızca tatmin etmekle kalmaz, içindeki “şeytanı” da çıkarır. (Ve evet, hepimizin o “şeytanı” var; tatlı yiyince huzura kavuşan, biraz daha fazla tatlı yediğinde hiç kalkmak istemeyen “şeytan”!)
İzmir’de, özellikle kış aylarında, ayva tatlısı neredeyse her evde sofraları süsler. Hadi diyelim ki bir akşam yemeği sonrası, herkes bir arada, ayva tatlısı için toplanmış. Eee, bu ayva tatlısı eksik olur mu, olur tabii ki. Ama bir eksiklik var: Karanfil yok!
—
Karanfilsiz Ayva Tatlısı: Efsaneye Karanlık Bir Gölge
“Karanfilsiz mi?”
Hayır, arkadaşlar. Ayva tatlısı karanfilsiz olursa, o tatlı bir eksiklik hissiyle dolup taşar. İnsanın içine böyle bir “hımm, bir şey eksik” duygusu yerleşir. Bunu düşündüm de, aslında hepimizin iç seslerinde küçük bir fırtına kopuyor:
“Karanfil koymasak olur mu?”
“Yani… Evet, olur belki… Ama bu tatlının ruhu kalmaz ki!”
Bunun gibi diyaloglar bir şekilde içimizde başlar ve sonunda en kötü ihtimalle içimizdeki “tatlı detektifi” bu eksikliği kabul edemez. Karanfili eklemeden o ayva tatlısına bakmak, sanki yolda yürürken telefonunu evde unutan biri gibi olmak gibidir: Eksik, rahatsız edici, bir şeyler hep ters gidiyormuş gibi.
—
Ayva Tatlısı Yapan Mutfak Kralı ve Karanfilsiz Hıçkırık
Bir akşam evde annem, annemin arkadaşı, annemin arkadaşı da bizi yemeğe davet etmiş. Ayva tatlısı yapacağım diyor. Ben de iyice gözlerini inceliyorum: “Acaba karanfil var mı?” Bir bakıyorum, karanfil yok.
İç sesim:
“Ayy, bu ne ya? Neredeeeee karanfil?! Ben bu tatlıyı nasıl yiyeceğim?”
Annem tabii gayet sakin bir şekilde karanfilsiz bir versiyon yapmaya başlıyor. Ben ise içimde savaşan iki kişiliğimi birden hissettim:
1. İçimdeki Mutfak Kralı: “Karanfilsiz ayva tatlısı mı olur? Ya bu yemek yazık, bu tatlı her yönüyle eksik, bozulmuş bir versiyon.”
2. İçimdeki Genç, Esprili Ben: “Karanfilsiz olur tabii, o zaman ayva tatlısı fakir olur. Karanfil paraya kıyamaz! Hiçbir şey değişmez, yine tatlı olur.”
Tabii ki, sonrasında annem karanfili buluyor ve büyük bir zafer havasıyla tatlıyı tamamlıyor. O an, biraz da olsa huzura erdim. Karanfil gerçekten de o tatlının “gölgesi” gibi bir şey. Eksikse, yemek tam anlamıyla bir “eksik” olmaktan öteye gitmiyor.
—
Tatlı Yiyen İnsan: Karar Veremeyen ve Karanfil Bekleyen
Şimdi, Ayva tatlısını düşündüğümüzde, tatlı yerken bile kafamızda “Karanfilsiz Ayva tatlısı olur mu?” sorusu bir çalkantı yaratıyor. Kendi kendimize soruyoruz: “Ya karanfilin o parfümsü etkisi olmasa?” İnanın, karanfilin tatlıdaki rolünü yeterince takdir etmeden bir tabak yediğinizde, o tatlının verdiği mutluluğu doğru ölçüde hissetmezsiniz.
Bir arkadaşım vardı, her ayva tatlısı yaparken karanfil koymazdı. Onu görünce bir de şu soru oluşuyor: “Ayva tatlısı yaparken neden karanfil koymak bu kadar önemli?” İçimdeki mutfak kralı, gerçekten de çok güçlü bir argüman sunuyor. Bir yanda gelenek, diğer yanda aromatik güzellik; insan o kadar öngörülemez olabiliyor ki, bazen tatlıyı karanfilsiz bile yiyebiliyoruz.
—
Ayva Tatlısı: Karanfilin Bir Hikâyesi Olmalı
Beni tanıyanlar bilir, her şeyin bir hikâyesi olması gerektiğine inanırım. Ayva tatlısının karanfilin hikâyesi nedir peki? Karanfilin tatlının içine girmesi, aslında biraz geçmişe yolculuk yapmamızı sağlar. O eski Osmanlı sofralarındaki o şatafatlı yemeklerde yerini alırken, bizler bu geleneksel tadı günümüze taşırız. Karanfil, tatlının ruhunu taşır. O kokusuyla, sadece bir tat değil, aynı zamanda bir zaman yolculuğu gibidir.
Karanfil koymasak olur mu? Olur belki, ama o zaman tatlının ruhu eksik kalır. Zaten bazen içimden çok ciddi düşünürken, şöyle derim: “Aman ya, kim takar karanfili, tatlı yine de tatlı olur!” Ama sonra kendime gelirim, çünkü içinde bulunduğum dünya, bazen eski geleneklerle harmanlanmış bir dünyadır.
—
Sonuç: Karanfilsiz Ayva Tatlısı Yoktur!
Ayva tatlısına karanfil koymasak olur mu? Belki teknik olarak olur, belki de tatlıyı yapabilmek için illaki bir karanfil şart değildir. Ama ben yine de diyorum ki, bu tatlının karanfilsiz olması bir eksikliktir. Karanfil, ayva tatlısının lezzetini daha da yoğunlaştıran, gelenekle harmanlanan bir tat.
Tatlı yerken karanfil olmadan tamamlanmış bir deneyim yaşamak, sanki bir filmi başından sonuna kadar izlemeden yarıda bırakmak gibidir. Yani, her tatlı bir yolculuktur ve bu yolculukta karanfil de bizim haritamızdır. Duygusal olarak öyle hissediyorum. Karanfilin yokluğu, tatlının tamamlanmamışlığını düşündürüyor bana.
—
Ayva tatlısına karanfil koymasak olur mu? Olmaz!